زن با وى مشورت كرد و از او خواست كه وصيت‌نامه وى را به گونه‌اى تنظيم كند كه براى وصى صحيح باشد و او به آن زن گفت : ماترك تو براى وصى صحيح نيست مگر با اقرار - در حضور شاهدان - به بدهكارى به او كه همه ماترك تو را در بر گيرد و سپس به وى دستور دهى كه به وصيت‌هاى تو عمل كند . آن زن نيز اين‌گونه به وى وصيت و به اين بدهى براى وصى اقرار كرد . خداوند عزتت را پايدار گرداند ! نظرتان دربارهء پاسخ امامان پيشين عليهم السلام به اين پرسش « 1 » و آگاه كردن ما از آن پاسخ براى عمل به آن چيست ؟ انشاءالله . امام عليه السلام با خط خود مرقوم فرمود : اگر بدهى ، صحيح ، متداول و قابل فهم است ، از اصل مال پرداخت مىشود ، انشاءالله و اگر بدهى حق نيست به وصيت‌هاى وى از ثلث عمل مىشود خواه كافى باشد يا كافى نباشد . » 798 - ( 13 ) سكونى از امام صادق عليه السلام از پدرش عليه السلام روايت مىكند كه فرمود : « على عليه السلام همواره بخشش هنگام وصيت [ يعنى در بيمارى مرگ ] و اقرار هنگام مرگ را - بدون نوشته و بيّنه - مؤثر نمىدانست . » يا « على عليه السلام همواره بخشش را به وصيت باز مىگرداند و اقرار هنگام مرگ را - بدون نوشته و بيّنه - نمىپذيرفت . » « 2 » مرحوم شيخ طوسى قدس سره اين روايت را بر موردى حمل مىكند كه اقرار كننده نسبت به وارثان متهم باشد و اقرارش بدون بيّنه پذيرفته نشود . 799 - ( 14 ) على بن مهزيار گويد : « از امام عليه السلام سؤال كردم : شخصى همسرى بدون فرزند و فرزندى از زن ديگرى دارد و دوست دارد كه همسرش از وى ارث نبرد از اين رو در حيات و سلامتى خود شاهد مىگيرد كه همه اموالش متعلق به فرزندش است و چيزى از آن مال همسرش نيست . پس از آن سال‌ها با همسرش زندگى مىكند آيا اين كار براى وى جايز است در صورتى كه به همسرش نگويد و از او حلاليت نطلبد ؟ و آيا كار او بر اساس اين است كه مال متعلق به اوست و در حال حيات و سلامتى هر كار بخواهد با آن مىكند ؟ امام عليه السلام مرقوم فرمود : حق همسرش واجب است . پس لازم است از وى حلاليت بطلبد . » 800 - ( 15 ) مسعدة بن صدقه از امام صادق عليه السلام از پدرش عليه السلام از على عليه السلام روايت مىكند كه فرمود : « وصيت براى وارث و اقرار به بدهى [ صحيح و مؤثر ] نيست ، يعنى وقتى بيمار اقرار كند كه به يكى از وارثانش بدهكار است ، چنين حقى ندارد . »

--> ( 1 ) . مرحوم علامه مجلسى در معناى اين جمله روايت ، احتمالاتى ذكر كرده است . ملاذ الاخيار 15 / 13 . ( 2 ) . دو معنايى كه براى روايت بيان شد بنابر دو احتمالى است كه مرحوم علامه مجلسى ذكر كرده است . ملاذ الاخيار 15 / 11 .